IKE czy IKZE co lepsze — porównanie kont emerytalnych

Pytanie IKE czy IKZE co lepsze pojawia się za każdym razem, gdy ktoś chce odłożyć pieniądze na emeryturę i jednocześnie zapłacić fiskusowi mniej. Odpowiedź nie jest jedna dla wszystkich: IKE czy IKZE co lepsze zależy od Twojego progu podatkowego, horyzontu oszczędzania oraz tego, czy potrafisz wpłacać środki regularnie przez kilkanaście lat. Oba rachunki to tak zwane opakowania podatkowe, a nie konkretne produkty finansowe — w środku możesz trzymać akcje, ETF-y, jednostki funduszy albo obligacje skarbowe. IKE zwalnia z dziewiętnastoprocentowego podatku od zysków kapitałowych, natomiast IKZE daje odliczenie wpłaty od dochodu już w rozliczeniu rocznym, ale wypłatę obciąża zryczałtowaną stawką dziesięciu procent. Poniżej znajdziesz limity wpłat, koszty prowadzenia rachunków, realne wyliczenia oraz scenariusze pokazujące, kiedy jedno rozwiązanie wygrywa z drugim, a kiedy najrozsądniejszym wyborem okazuje się prowadzenie obu kont równolegle przez cały okres oszczędzania.

Czym w praktyce różnią się IKE i IKZE

Konstrukcja obu rachunków jest podobna: podpisujesz umowę z jedną instytucją finansową, wpłacasz środki w granicach rocznego limitu i nie płacisz podatku Belki w trakcie inwestowania. Różnica zaczyna się przy wysokości limitu, momencie uzyskania korzyści podatkowej oraz wieku, w którym możesz sięgnąć po pieniądze bez utraty przywilejów podatkowych.

Limit wpłat na IKE odpowiada trzykrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, więc w praktyce mieści się w przedziale od kilkunastu do ponad dwudziestu kilku tysięcy złotych rocznie. IKZE ma limit wyraźnie niższy, bo ustawodawca przyjął 1,2-krotność tej samej podstawy, a osoby prowadzące działalność gospodarczą korzystają z podwyższonego wskaźnika 1,8-krotności.

IKE wypłacisz w całości bez podatku po ukończeniu sześćdziesiątego roku życia lub pięćdziesiątego piątego przy nabyciu wcześniejszych uprawnień emerytalnych, pod warunkiem dokonania wpłat w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych. IKZE wymaga cierpliwości do sześćdziesiątego piątego roku życia oraz wpłat przez minimum pięć lat, bez możliwości skrócenia tego okresu.

Tabela porównawcza limitów, ulg i podatków

Zwrot środków przed czasem działa więc zupełnie inaczej w obu przypadkach. Z IKE odzyskasz pieniądze pomniejszone jedynie o dziewiętnastoprocentowy podatek od wypracowanego zysku, natomiast całą kwotę zwrotu z IKZE doliczysz do rocznego dochodu i rozliczysz według skali, co przy drugim progu bywa wyjątkowo dotkliwe finansowo.

Podatki, czyli gdzie naprawdę leży przewaga

Zanim policzysz korzyść, sprawdź, ile wynosi podatek dochodowy w Twojej sytuacji: skala podatkowa oznacza dwanaście procent do progu i trzydzieści dwa procent powyżej niego, podatek liniowy wynosi dziewiętnaście procent, a ryczałt zależy od branży i rodzaju wykonywanych usług. Od tej stawki zależy realna wartość odliczenia z IKZE.

Przy wpłacie dziesięciu tysięcy złotych na IKZE osoba w pierwszym progu odzyska około tysiąca dwustu złotych, natomiast podatnik z drugiego progu nawet trzy tysiące dwieście złotych. Ta sama wpłata daje więc zwrot rzędu jednej ósmej albo prawie jednej trzeciej odłożonej kwoty, co całkowicie zmienia opłacalność całej konstrukcji.

Przy wypłacie po sześćdziesiątym piątym roku życia zapłacisz dziesięć procent zryczałtowanego podatku liczonego od całej kwoty, a nie wyłącznie od zysku. Jeśli dziś odliczasz trzydzieści dwa procent, a po dwóch dekadach oddajesz dziesięć, różnica dwudziestu dwóch punktów procentowych działa na Twoją korzyść przez cały okres inwestowania.

IKE nie daje nic w rozliczeniu rocznym, lecz po spełnieniu warunków wypłata pozostaje wolna od podatku od zysków kapitałowych w całości. Przy trzydziestoletnim horyzoncie i kapitale, który urósł czterokrotnie, zaoszczędzone dziewiętnaście procent od zysku potrafi przewyższyć sumę wszystkich rocznych zwrotów uzyskanych dzięki IKZE.

Co możesz trzymać wewnątrz konta emerytalnego

Rachunek emerytalny otworzysz w domu maklerskim, towarzystwie funduszy inwestycyjnych, banku, zakładzie ubezpieczeń albo w formie prostego rachunku oszczędnościowego. Wersja maklerska daje dostęp do akcji i ETF-ów, wersja w TFI opiera się na gotowych strategiach, a fundusz inwestycyjny cyklu życia sam zmniejsza udział akcji w miarę zbliżania się do emerytury.

Ostrożnym oszczędzającym odpowiadają obligacje skarbowe, dostępne również w dedykowanej wersji emerytalnej z preferencyjnymi warunkami wykupu. Porównując obligacje skarbowe oprocentowanie ze stawką lokaty bankowej, zwróć uwagę na marżę ponad inflację, bo to ona decyduje o realnym wyniku po dwudziestu latach trzymania papierów w portfelu.

Obligacje i fundusze w opakowaniu emerytalnym

Najkorzystniejsze obligacje skarbowe dla długiego horyzontu to zwykle serie indeksowane inflacją, w których pierwszy okres odsetkowy ma stałą stawkę, a kolejne dopisują marżę do wskaźnika cen. Zestawienie zatytułowane obligacje skarbowe oferta znajdziesz na stronie emitenta i jest ono aktualizowane co miesiąc wraz z nowymi warunkami emisji.

Narzędzie o nazwie obligacje skarbowe kalkulator policzy wartość wykupu po uwzględnieniu kapitalizacji i opłaty za wcześniejszy zwrot, zwykle rzędu jednego lub dwóch złotych od papieru. Pytanie obligacje skarbowe 3-letnie czy warto ma sens dopiero wtedy, gdy zestawisz stałą stawkę takiej serii z prognozowaną ścieżką inflacji.

Koszty, instytucja i to, czego nie widać w reklamie

Opłata za prowadzenie IKE maklerskiego bywa zerowa, a prowizja od zlecenia na warszawskiej giełdzie mieści się zwykle w przedziale od 0,29 do 0,39 procent wartości transakcji, z minimum około trzech do pięciu złotych. W funduszach koszt bieżący strategii akcyjnej sięga dwóch procent rocznie i naliczany jest niezależnie od wyniku.

Największą ostrożność zachowaj wobec kont emerytalnych opakowanych w polisę ubezpieczeniową. Opłaty administracyjne rzędu kilkudziesięciu złotych miesięcznie, opłata za zarządzanie oraz dodatkowa opłata dystrybucyjna potrafią pochłonąć całą korzyść podatkową, zwłaszcza przy niewielkich wpłatach nieprzekraczających kilkuset złotych w skali jednego miesiąca.

Niezależny doradca finansowy pomoże dobrać proporcje wpłat i typ instytucji, jednak najpierw sprawdź model jego wynagrodzenia. Prowizja płacona przez sprzedawcę produktu tworzy oczywisty konflikt interesów, natomiast rozliczenie godzinowe rzędu dwustu do czterystu złotych za konsultację stawia obie strony po tej samej stronie stołu.

Jeżeli zarabiasz w euro lub funtach, konto walutowe w banku oraz karta Revolut ułatwią przewalutowanie przed przelewem, a różnica na spreadzie potrafi wynieść kilkaset złotych rocznie. Limity obu rachunków rozliczane są jednak wyłącznie w złotych, więc o wykorzystaniu limitu decyduje kurs z dnia zaksięgowania wpłaty.

Kto powinien wybrać IKE, a kto IKZE

Osoby rozliczające się według drugiego progu skali albo płacące podatek liniowy zyskują na IKZE najwięcej, ponieważ natychmiastowy zwrot podatku przewyższa późniejsze obciążenie dziesięcioprocentowym ryczałtem. Taki oszczędzający powinien najpierw wypełnić limit IKZE do ostatniej złotówki, a dopiero nadwyżkę kierować na drugi rachunek emerytalny.

Podatnik pozostający w pierwszym progu odzyskuje dwanaście procent wpłaty, a przy wypłacie odda dziesięć, więc realna korzyść wynosi zaledwie dwa punkty procentowe. Dla takiej osoby IKE wypada lepiej, bo pełne zwolnienie z podatku od zysków rośnie razem z kapitałem i nie zależy od przyszłych stawek podatkowych.

Zanim jednak zaczniesz odkładać cokolwiek, uporządkuj bilans zobowiązań. Chwilówka albo pożyczka bez BIK z rzeczywistym kosztem sięgającym kilkudziesięciu procent rocznie kosztuje wielokrotnie więcej, niż zarobi jakikolwiek portfel emerytalny, dlatego spłata drogiego długu jest inwestycją o najwyższej gwarantowanej stopie zwrotu.

• Dochód powyżej progu skali i stabilne zatrudnienie — najpierw pełny limit IKZE, potem IKE
• Dochód w pierwszym progu i długi horyzont — priorytet dla IKE i portfela akcyjnego
• Działalność gospodarcza na podatku liniowym — podwyższony limit IKZE i papiery dłużne w tle
• Krótszy horyzont, wiek powyżej pięćdziesięciu lat — IKE z częścią kapitału w obligacjach indeksowanych
• Nieregularne przychody — jedno konto, wpłaty roczne zamiast miesięcznych zleceń stałych

Jak policzyć, czy IKE czy IKZE co lepsze wypada w moim przypadku

Zacznij od trzech liczb: swojej krańcowej stawki podatkowej, planowanej rocznej wpłaty oraz liczby lat pozostałych do wieku uprawniającego do wypłaty. Pomnóż wpłatę przez stawkę podatku, a otrzymasz natychmiastową korzyść z IKZE. Następnie oszacuj wartość portfela na koniec okresu przy założeniu realistycznej stopy zwrotu, na przykład sześciu procent rocznie, i policz dziewiętnaście procent od samego zysku — to jest korzyść z IKE. Porównaj obie kwoty, uwzględniając, że zwrot podatku z IKZE możesz co roku reinwestować. Przy krótkim horyzoncie i wysokim progu wygrywa IKZE, przy długim horyzoncie i niskim progu przewaga przesuwa się w stronę IKE, ponieważ zysk ma czas urosnąć wielokrotnie ponad wpłacony kapitał.

Czy można mieć jednocześnie IKE i IKZE

Tak, przepisy pozwalają prowadzić oba rachunki równocześnie, a limity są od siebie całkowicie niezależne i nie sumują się w żaden sposób. Ograniczenie dotyczy wyłącznie liczby kont tego samego typu: jedna osoba może mieć tylko jedno IKE i tylko jedno IKZE, przy czym każde z nich musi być prowadzone we własnym imieniu, bez możliwości zakładania rachunku wspólnego z małżonkiem. Prowadzenie obu równolegle jest strategią optymalną dla osób, które potrafią odłożyć więcej niż wynosi pojedynczy limit. Konta możesz też prowadzić w różnych instytucjach, na przykład IKZE w domu maklerskim z portfelem ETF-ów, a IKE w formie rachunku z papierami dłużnymi. Zmiana instytucji odbywa się przez wypłatę transferową, która nie powoduje utraty przywilejów podatkowych ani nie resetuje pięcioletniego stażu wpłat.

Co dzieje się ze środkami po śmierci oszczędzającego

Środki zgromadzone na obu rachunkach nie wchodzą do masy spadkowej, jeżeli wskazałeś osoby uprawnione w umowie z instytucją finansową. Wypłata na rzecz takiej osoby jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn niezależnie od stopnia pokrewieństwa, co czyni oba konta wygodnym narzędziem planowania sukcesji majątku. Różnica dotyczy opodatkowania samej wypłaty: kapitał z IKE trafia do uprawnionego w całości, bez potrącenia podatku dochodowego, natomiast wypłata jednorazowa z IKZE obciążona jest dziesięcioprocentowym ryczałtem pobieranym przez instytucję. Osoba uprawniona ma też alternatywę w postaci transferu środków na własne konto emerytalne tego samego typu, co pozwala odroczyć opodatkowanie i kontynuować inwestowanie zgromadzonego kapitału bez przerywania jego pracy.